مدیریت اطلاع رسانی پزشکی خلاصه های سیاستی منتج از 9 طرح تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی تبریز برای سیاستگذاران را روز سه شنبه 28 بهمن ماه 1404 در یک نشست خبری ارائه داد
به گزارش روابط عمومی معاونت تحقیقات و فناوری ، خلاصه های سیاستی منتج از 9 طرح تحقیقاتی دانشگاه علوم پزشکی تبریز برای سیاستگذاران روز سه شنبه 28 بهمن 1404 با حضور نمایندگان مدیریت روابط عمومی دانشگاه، اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، کارشناسان حوزه سلامت و جمعی از خبرنگاران برگزار شد.
طرح تحقیقاتی با عنوان: بررسی تجارب موفق جهانی در مدیریت نظام سلامت در دوران جنگ و ارائه خلاصه سیاستی پیشنهادی برای ایران
عنوان خبر خلاصه سیاستی: تمرکززدایی خدمات، سلامت دیجیتال و حمایت از نیروی انسانی، تداوم خدمات حیاتی سلامت در جنگ را ممکن میکند
دکتر ندا کبیری از مرکز تحقیقات پزشکی مبتنی بر شواهد با اشاره به آثار مخرب جنگها و درگیریهای مسلحانه بر نظام سلامت کشورها گفت:
«جنگ، عملکرد نظام سلامت را در حیاتیترین بخشها از جمله درمان بیماران سرطانی، واکسیناسیون، خدمات اورژانس، مراقبتهای مادر و کودک و تداوم درمان بیماریهای مزمن به شکل جدی تهدید میکند.»
این پژوهش که با مرور شواهد و تجارب کشورهای درگیر مانند یمن، سودان، غزه و اوکراین و مرور مطالعات بینالمللی انجام شده، نشان میدهد که نظامهای سلامت در شرایط جنگ با کمبود شدید دارو و تجهیزات پزشکی، کاهش و فرسودگی نیروی انسانی، اختلال در فرآیند آموزشی کادر درمان و ناپایداری تامین مالی مواجه میشوند.
دکتر کبیری با اشاره به یافتههای تحقیق افزود: «بررسیها نشان داده است که کشورهایی که توانستهاند در شرایط جنگ تداوم حداقلی خدمات سلامت را حفظ کنند، از راهبردهایی چون تمرکززدایی خدمات، ایجاد مراکز سیار و نقاط حیاتی سلامت، استفاده از نیروهای بومی، توسعه سلامت دیجیتال و تلهمدیسین، آموزش از راه دور و تقویت نقش سازمانهای مردمنهاد بهره بردهاند.»
وی خاطرنشان کرد: «تجربه جهانی نشان میدهد که سرمایهگذاری پایدار در حوزه سلامت دیجیتال و سیاستهای جامعهمحور میتواند فاصله میان مردم و خدمات درمانی را حتی در دورههای آشوب و ناامنی کاهش دهد.»
در پایان، دکتر ندا کبیری توصیه کرد: «سیاستگذاران حوزه سلامت باید تابآوری نظام سلامت را بهعنوان یک اولویت راهبردی در برنامههای ملی بگنجانند. همچنین با تمرکززدایی در ارائه خدمات، حمایت هدفمند از نیروی انسانی، تقویت زنجیره تامین دارو، ارتقای آمادگی اضطراری و همکاری بینبخشی میتوان از فروپاشی خدمات حیاتی در دوران جنگ پیشگیری کرد.»
بررسی راهکارهای موثر برای ارتقاء سواد رسانه ای جامعه در مواجهه با اینفودمیک مربوط به سلامت با تاکید برکووید-۱۹ از دیدگاه متخصصین اطلاعات سلامت در ایران
دکتر مینا محامی اسکوئی، عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت اطلاع رسانی پزشکی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در اظهاراتی بر لزوم توجه فوری به پدیده "اینفودمیک" (Infodemic) به عنوان یک چالش جدی در کنار بحرانهای سلامت تاکید کرد.
دکتر محامی اسکوئی اظهار داشت: «جریان بحرانهای سلامت همچون همهگیری کووید-۱۹، به یکی از جدیترین چالشهای سلامت عمومی، اعتماد اجتماعی و حکمرانی موثر اطلاعات در کشورها تبدیل شده است. پدیده اینفودمیک با ایجاد سردرگمی در تصمیم گیری، تردید نسبت به منابع رسمی، و بازنشر گسترده اخبار جعلی، اثربخشی بسیاری از سیاستهای ملی را تضعیف می کند.»
وی افزود: «این نشان می دهد که صرف داشتن دانش پزشکی و حتی سلامت از راه دور تمام برنامههای سلامت، بخاطر عدم توجه به مدیریت فضای اطلاعاتی به یک بیماری خود ایمنی اطلاعاتی در سیستم سلامت عمومی و اجتماعی تبدیل میشود.»
بر اساس اظهارات ایشان، آسیبپذیری کشور در این حوزه به عواملی چون پایین بودن سطح سواد رسانهای در بخش قابل توجهی از جامعه ایران، ضعف زیرساختهای فناورانه برای مقابله موثر با شایعات، و ناتوانی نهادهای رسمی در برقراری ارتباط فوری و قابل اعتماد با مردم، بهویژه در شبکههای اجتماعی، بازمیگردد.
در پایان، دکتر محامی اسکوئی نتیجهگیری کرد: «ازاینرو، تدوین و اجرای یک سیاست جامع مقابله با اینفودمیک در جامعه ایران، که آموزش، واکنش سریع، فرهنگسازی و توسعه فناوری را بهطور یکپارچه در بر گیرد، ضرورتی راهبردی برای ارتقای تابآوری ملی و اجتماعی و همچنین بازسازی اعتماد عمومی بهشمار میآید. در واقع، ارتقای سواد رسانهای آحاد جامعه، یک راهبرد ملی برای مقابله با اینفودمیک در کشور است.»
نسخه نویسی اطلاعات سلامت (IP)؛ راهبرد کلیدی برای کاهش بستری مجدد بیماران قلبی
دکتر مینا محامی اسکوئی،عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت اطلاع رسانی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، با استناد به یافتههای پژوهشی دکتر وحیده زارع، بر لزوم اجرای فوری یک راهبرد نوین برای مقابله با پیامدهای وخیم نارسایی قلبی تاکید کرد.
نارسایی قلبی همچنان یکی از علل اصلی بستری شدن و مرگ و میر در سراسر جهان باقی مانده است. دکتر محامی اسکوئی اظهار داشت: “بسیاری از بیماران قلبی، به دلیل کمبود دانش کافی در زمینه مراقبت از خود، پایبندی ناکافی به رژیم دارویی و ناتوانی در مدیریت سبک زندگی، بلافاصله پس از ترخیص مجدداً راهی بیمارستان میشوند. این چرخه معیوب، بار مالی قابل توجهی بر نظام سلامت تحمیل میکند و مهمتر از آن، کیفیت زندگی بیماران و خانوادههایشان را به شدت کاهش میدهد.”
وی افزود: “شواهد مستدل علمی نشان میدهند که ارائه اطلاعات شخصیسازیشده، مبتنی بر شواهد و تجویز شده توسط پزشک میتواند خودمدیریتی بیماران را به طرز چشمگیری بهبود بخشد و از وقوع بستریهای مجدد غیرضروری جلوگیری نماید. اینجاست که اهمیت یک برنامه ساختاریافته مشخص میشود.”
بر این اساس، دکتر محامی اسکوئی اجرای برنامه ملی نسخهنویسی اطلاعات سلامت (IP) را یک راهبرد کلیدی برای ارتقای سواد سلامت بیماران، کاهش بستریهای مجدد و افزایش کارایی کل نظام سلامت خواند. او تاکید کرد: “ارائه نسخه اطلاعاتی مبتنی بر شواهد به بیماران قلبی، نه تنها یک اقدام حمایتی، بلکه یک مداخله درمانی اثربخش است که به طور مستقیم منجر به بهبود پیامدهای بالینی و سلامتی همچون کاهش بستری مجدد، کاهش مرگ و میر و کنترل هزینههای درمانی خواهد شد. این امر نیازمند همکاری تنگاتنگ بین پزشکان، متخصصان آموزش سلامت و متخصصان اطلاعات پزشکی برای اجرای سراسری و موثر است.”
بازنگری و بهبود مستمر برنامه های درسی در آموزش عالی نیازمند رویکردی جامع و هماهنگ در بازتعریف محتوایی و ساختاری برنامه درسی است.
دکتر عذرا دایی از دانشکده مدیریت اطلاع رسانی پزشکی و منابع علمی در ارائه این طرح که با همکاری دکتر وحیده زارع انجام داده اند گفت: در عصر حاضر، شتاب فزاینده تحولات علمی و فناوری، ضرورت بازنگری مستمر برنامههای آموزشی را به امری اجتنابناپذیر تبدیل کرده است.
وی افزود: مطالعات نشان میدهد بین کیفیت آموزش و توانمندیهای حرفهای فارغالتحصیلان ارتباط مستقیمی وجود دارد. رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی به عنوان حلقه ارتباطی حیاتی در نظام سلامت، نقش کلیدی در مدیریت اطلاعات پزشکی، حمایت از تصمیمگیریهای بالینی و تسهیل دسترسی به منابع معتبر ایفا میکند. با این حال، برنامه درسی فعلی که آخرین بار در سال 1396 بازنگری شده است، همگام با تحولات سریع فناوری و نیازهای روز نظام سلامت پیش نرفته است. چالش اصلی این است که برنامههای درسی موجود پاسخگوی نیازهای پیچیده محیطهای حرفهای سلامت نیستند.
دکتر دایی خاطرنشان کرد: پژوهشهای متعددی بر این نکته تاکید دارند که محتوای آموزشی فعلی از نظر تطابق با فناوریهای نوین و مهارتهای مورد نیاز بازار کار دارای نقاط ضعف اساسی است. این وضعیت منجر به کاهش کارایی فارغالتحصیلان در محیطهای واقعی و ناتوانی آنان در پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی تیمهای درمانی شده است. با این حال مطالعات نشان می دهد بازنگری برنامه درسی باید مبتنی بر فناوری های روز، نیازهای جامعه و شایستگی های مورد نیاز بعد از فارغ التحصیلی دانشجویان باشد.
این پژوهشگر توصیه کرد:: به کارگیری روش های تدریس نوین و فعال، همسویی محتوای دروس با شایستگیهای مورد انتظار از فارغالتحصیلان، ارزیابی نوین و جامع فراگیران مبتنی بر شایستگی و عملکرد، بازنگری محتوای برنامه آموزشی بر اساس پیشرفتهای فناوری اطلاعات و نیازهای نظام سلامت، توسعه همزمان مهارتهای سخت و نرم برای ارتقای کارآیی حرفهای فارغالتحصیلان و بازطراحی نظام کارآموزی جهت تقویت آمادگی حرفهای در نظر گرفته شود.
وی در خاتمه بیان کرد: جهت بهبود ساختار و اجرای بازنگری برنامه آموزشی توصیه میشود: شبکهسازی و همکاریهای بینسازمانی گسترده، پیادهسازی و الزامات استقرار نظام ارزشیابی ادواری برای برنامه درسی، تشکیل و مدیریت کارگروههای تخصصی و نظارتی، تضمین پایداری منابع مالی و حمایت نهادی و توسعه نظام رصد اشتغال و ارتقای جایگاه حرفهای فارغالتحصیلان در نظر گرفته شود.