پتانسیل نانومدیسین در بهبود بهداشت و درمان با چالشهای ایمنی و مقرراتی مواجه است
دکتر مرتضی اسکندانی عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات ریزفناوری دارویی و رئیس پژوشگاه ربع رشیدی در این خصوص بیان کرد: نانومدیسین به عنوان کاربرد فناوری نانو در پزشکی، یک رویکرد تحولآفرین در حوزه بهداشت و درمان محسوب میشود.
وی افزود: نانومدیسین میتواند به پیشرفت تشخیص، پیشگیری و درمان بیماریهای مختلفی از جمله سرطان، بیماریهای قلبی و اختلالات عصبی کمک کند. با این حال، چالشهایی وجود دارد که مانع از ادغام کامل نانومدیسینها در سیستمهای بهداشتی میشود.
دکتر اسکندانی خاطرنشان کرد: یافتههای کلیدی نشان میدهد که نانوسیسستمهای جدید با مشکلات جدی در زمینه ایمنی، اثربخشی و انطباق با مقررات مواجه هستند و پذیرش عمومی نیز چالش دیگری است. پیچیدگی نانومواد و فرآیندهای تولید آنها میتواند نگرانیهایی را در مورد تاثیرات بلندمدت بر سلامت انسان و محیط زیست به وجود آورد.
و در خاتمه گفت: توصیه این تحقیق به سیاستگذاران و ذینفعان کلیدی توصیه این است که برای تسهیل ادغام ایمن و موفق نانومدیسینها در مراقبت از بیماران، همکاری مداوم میان محققان، پزشکان و نهادهای نظارتی ضروری است. اولویتهای آینده باید شامل توسعه چارچوبهای نظارتی جامع، افزایش آگاهی عمومی و ترویج تحقیقات بینرشتهای باشد تا چالشهای موجود برطرف شده و پتانسیل نانومدیسینها در بخش بهداشت و درمان به حداکثر برسد.
ضرورت ایجاد گرایشهای تخصصی نوین در کتابداری پزشکی برای پاسخگویی به نیازهای عصر سلامت دیجیتال
دکتر وحیده زارع، عضو هیئت علمی و رئیس مدیریت اطلاعرسانی پزشکی و منابع علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، با اشاره به نتایج یک مطالعه راهبردی چندروشی، بر ضرورت فوری سیاستگذاری برای ایجاد تحول در آموزش رشته کتابداری و اطلاعرسانی پزشکی تاکید کرد.
دکتر زارع اظهار داشت: با گسترش روزافزون تخصصگرایی در حوزه علوم پزشکی و همزمان با رشد انفجاری فناوریهای نوین اطلاعاتی، شکاف عمیقی میان آموزشهای موجود و نیازهای عملی جامعه سلامت ایجاد شده است. دانشگاهها در حال حرکت به سمت نسل چهارم و پنجم هستند و این امر ایجاب میکند که رشتههای ما نیز پویا و مبتنی بر نوآوری باز باشند.
وی افزود: مطالعه ما با هدف شناسایی تخصصهای حیاتی و ارائه توصیههای سیاستی مشخص برای رفع این چالش انجام پذیرفت. در نتیجه، با اجماع کامل متخصصین و اعضای هیئتهای ممتحنه، چهار گرایش تخصصی جدید در حوزه کتابداری و علم اطلاعات پزشکی به سیاستگذاران محترم وزارت بهداشت پیشنهاد شد.
دکتر زارع در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم با اتخاذ تدابیر لازم توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، این گرایشها به سرعت وارد فرآیند توسعه و اجرا شوند تا بتوانیم از ظرفیت متخصصین اطلاعرسانی برای ارتقای سطح سلامت و دانش در جامعه به نحو احسن بهرهمند شویم.
بحران تعادل کار و مادری؛ ۸۵٪ مادران شاغل از نبود مرخصیهای حمایتی رنج میبرند
دکتر رقیه خبیری نعمتی، پژوهشگر حوزه سلامت و مدیریت، طی انتشار نتایج پژوهش خود در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، یک تصویر واضح از چالشهای ساختاری پیش روی زنان شاغل در مسیر مادر شدن ترسیم کرد و خواستار اصلاحات فوری در سیاستهای سازمانی شد.
دکتر خبیری نعمتی در این خصوص اظهار داشت: مطالعه ما با هدف درک عمق مشکلات مادران باردار و دارای فرزند شاغل در محیط دانشگاه انجام شد. نتایج حاکی از آن است که موانع، فراتر از مسائل فردی، ماهیتی سیستمی دارند و نیازمند مداخله سیاستی سطح بالاست.
خلاصه مهمترین یافتههای سهگانه تحقیق:
تهدید زمان کیفی: بیش از ۹۲ درصد از مادران، کمبود زمان کافی برای رسیدگی و نگهداری از فرزند را به عنوان بزرگترین مشکل خود معرفی کردهاند.
فشار مضاعف محیط کار: ۸۹ درصد از مادران، فشارهای محیط شغلی را عاملی مهم در به هم خوردن تعادل نقشها دانستند.
خلاء حمایتی مرخصی: آمار ۸۵ درصدی نشان میدهد که عدم وجود یا اجرای صحیح مرخصیهای شرایط خاص برای فرزند، یکی از اصلیترین کمبودهای ساختاری در دانشگاه است.
دکتر نعمتی اضافه کرد: علاوه بر این، عدم وجود یا اجرای موثر برنامههای دوستدار خانواده در محیط کار که ۸۴ درصد از مادران به آن اشاره کردند، محیط را برای گذار موفق به مادری دشوار ساخته است.
وی در پایان نتیجهگیری خود را اینگونه اعلام کرد: بدیهی است که موفقیت در این گذار حیاتی، مستلزم ایجاد یک محیط اجتماعی و سیاستی مهربانتر و حامی خانواده است. حمایتهای عاطفی خانوادگی در کنار اصلاحات ساختاری در دانشگاهها، میتواند نقش محوری در تسهیل زندگی شغلی و خانوادگی زنان ایفا کند.
تاکید دکتر لیلا دشمنگیر بر ضرورت استقرار الگوی شایستهسالارانه در مدیریت آموزشی دانشگاههای علوم پزشکی
دکتر لیلا دشمنگیر، عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی و پژوهشگر حوزه آموزش علوم پزشکی، در نتایج مطالعهای تحلیلی اعلام کرد که کارآمدی نظام آموزش علوم پزشکی کشور بهطور مستقیم وابسته به کیفیت، شایستگی و شفافیت در انتخاب رهبران آموزشی است. به گفته او، بدون استقرار سازوکارهای دادهمحور و مبتنی بر شواهد در فرآیند انتخاب مدیران، تحقق آموزش و پژوهش اثربخش ممکن نخواهد بود.
دکتر دشمنگیر خاطرنشان کرد: بررسیهای ما نشان میدهد که بسیاری از چالشهای عملکردی نظام آموزشی، ریشه در ضعف فرایندهای مدیریتی دارد. بنابراین، باید از رویکردهای سلیقهای و غیرمستند فاصله گرفت و به سمت استقرار یک نظام شایستهسالارانه و مبتنی بر داده حرکت کرد.
به گفته دکتر دشمنگیر، اصلاح نظام انتخاب و انتصاب مدیران آموزشی، یک تغییر آییننامهای ساده نیست، بلکه یک اصلاح نهادی و فرهنگی در بطن دانشگاههای علوم پزشکی محسوب میشود. برای تحقق این تحول، حمایت قاطع سیاستگذاران، تامین منابع مالی پایدار و نهادینهسازی نظام ارزیابی عملکرد ضروری است.
وی در پایان تاکید کرد که آینده آموزش علوم پزشکی ایران، به میزان تعهد ما به شفافیت، عدالت مدیریتی و استقرار نظام شایستهسالاری گره خورده است.
توصیه سیاستی برای بهبود ثبت و گزارش دهی عوارض ناخواسته دارویی در بیمارستانها
دکتر ندا کبیری از مرکز تحقیقات پزشکی مبتنی بر شواهد در خصوص این خلاصه سیاستی گفت: با وجود سامانههای گزارش دهی، میزان ثبت این عوارض در بیمارستانهای کشور پایین است. این یادداشت سیاستی با اتکا به شواهد علمی و تجربه پیاده سازی در یکی از بیمارستانهای شهر تبریز، گزینه های سیاستی کم هزینه و عملیاتی شامل آموزشهای کوتاه و تکرارشونده و تعیین مسئول ایمنی دارویی در سطح بخشها را برای بهبود ثبت و گزارش دهی عوارض ناخواسته دارویی پیشنهاد میکند.
وی افزود: عوارض ناخواسته دارویی (Adverse Drug Reaction: ADR) یکی از مهمترین مشکلات ایمنی بیمار در بیمارستانها به شمار میآید و باعث افزایش میزان بستری، طول درمان و هزینه های نظام سلامت میشود
وی خاطنشان کرد: شواهد نشان میدهد که اکثر این عوارض قابل پیشگیری هستند و ثبت و گزارش به موقع آنها میتواند اثر قابل توجهی در کاهش آسیبهای ناشی از دارو داشته باشد و با وجود ایجاد ساختارهای گزارش دهی در بسیاری از بیمارستانها، پژوهشها نشان میدهند که میزان گزارش دهیADR همچنان بسیار پایین است. پژوهشها نشان داده¬ اند که استفاده از ثبت کامپیوتری، پایش فعال، آموزشهای کوتاه و تکرارشونده، یادآورهای ماهانه و بازخورد غیرتنبیهی میتواند بهطور معنی داری میزان گزارش دهی ADR را افزایش دهد و در کوتاه مدت تا میان مدت اثربخش باشد
دکتر ندا کبیری در ادام بیان کرد: در ایران نیز مطالعات داخلی نشان داده اند که کمبود آگاهی کارکنان، نبود مسیر ساده گزارش دهی، فرهنگ سازمانی ناکافی، نبود پیگیری موثر و فرد مشخص در سطح بخشها و حجم کاری زیاد از جمله مهمترین موانع ثبت و گزارش ADR هستند
وی در خاتمه گفت: بنابراین، طراحی و اجرای مداخلات هدفمند، کم هزینه و عملیاتی میتواند یکی از موثرترین اقدامات برای بهبود ایمنی دارویی و ارتقای گزارش دهی در بیمارستانهای کشور باشد.